محمود دولت آبادی

ریشه‌ های نثر محمود دولت آبادی

نثر محمود دولت‌آبادی، صاحب رمان‌هایی مانند کلیدر، جای خالی سلوچ، سلوک و روزگار سپری شده مردم سالخورده، چونان درختی تنومند و پرریشه است که هرکدام از آنان سرچشمه‌ای دارند. چشمه نخستین، فلکلور یا ادبیات شفاهی است که سرشار از افسانه‌ها، متل‌ها و قصه‌هاست. در این راه، دولت‌آبادی از خواهرخوانده مادرش، ملای تازه وارد دهشان، غلام مسلمی و از زن‌های دهشان در شب‌های پشم و پنبه‌ریسان آموخته و از این چشمه هم به قدر تشنگی نوشیده تا رسیده است به رمانسِ معروفِ امیرارسالان نامدار (رک: چهل‌تن و فریاد، 1373: ص 257-259)

ادامه

کو صدای روشنت تا جان خاموشم بجنبد

کو صدای روشنت تا جان خاموشم بجنبد
روشنی در کلبه‌ی قلب فراموشم بجنبد

مانده‌ام رودی تهی، بی‌هیچ جریان زلالی
کو تنی از آب تا قدری در آغوشم بجنبد

تک درختی خسته ام،جاری شو بر من چون نسیمی
بلکه در دست نوازش‌ها سر و گوشم بجنبد

گیسوانت را بیاور؛ پیش‌تر از بوسه‌ی مرگ
پیش از آن‌که مار و عقرب بر سر دوشم بجنبد

شاید آری غفلت من بشکند با بودن تو
ماهی‌ای مثل تو چون در برکه‌ی هوشم بجنبد

علی محمد مودب

ادامه
آموزش آرایه های ادبی

آموزش آرایه های ادبی

آرایه های ادبی

آرایه ها یا زینت های ادبی باعث زیبایی نثر و شعر می شود. این آرایه ها به دو گروه لفظی و معنوی تقسیم می شوند.

آرایه های لفظی: همان گونه که از نامش پیداست لفظ سخنی است که باعث زیبایی کلام می شود. مثلاً آرایه ی «تکرار» که از تکرار یک واژه به دست می آید.

مثال: «از درد سخن گفتن و از درد شنیدن

با مردم بی درد ندانی که چه درد است»

آرایه های معنوی:

برخلاف آرایه های لفظی در ظاهر کلام نیست و برای تشخیص آنها باید به معنای کلام دقت شود. مثلاً «استعاره» که زیبایی آن هنگامی مشخص می شود که ذهن با تلاش، به معنای ثانوی واژه پی ببرد: مثلاً در بیت زیر:

«چو تنها ماند ماه سرو بالا

فشاند از نرگسان لولوی لالا»

نظامی «شیرین» را توصیف می کند که در گوشه ای نشسته و گریه می کند؛ «ماه» استعاره از شیرین، «نرگسان» استعاره از دو چشم، و «لولوی لالا» استعاره از شک است.

۱-تمام آرایه های ذکر شده در کدام گزینه از آرایه های لفظی است؟

۱) تضاد، ترصیع، سجع، جناس ۲) جناس، اغراق، واج آرایی، موازنه

۳) سجع، لفّ و نشر، مراعات نظیر، ترصیع ۴) ترصیع، جناس، موازنه، واج آرایی

ادامه